Phòng lây truyền viêm gan b từ mẹ sang con

Bệnh viêm gan B là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi rút viêm gan B gây ra. Việt Nam là nước thuộc vùng có tỷ lệ lưu hành bệnh viêm gan B cao. Nếu trẻ sơ sinh bị lây nhiễm vi rút viêm gan B từ mẹ sẽ có nguy cơ trở thành bệnh mạn tính 90% và khoảng 25% trong số đó sẽ có nguy cơ bị ung thư gan, xơ gan.

Cho đến nay, chưa có thuốc đặc hiệu dieu tri viem gan B. Do đó, tiêm vắcxin viêm gan B trong vòng 24 h đầu sau sinh là cách tốt nhất để phòng lây truyền viêm gan B từ mẹ sang con với tỷ lệ đạt từ 80 - 95%. Nếu tiêm muộn, việc phòng lây truyền sẽ ít hiệu quả. Đây là chiến lược của Tổ chức Y tế thế giới. Ở nước ta, vắcxin viêm gan B được triển khai tiêm cho trẻ trong chương trình tiêm chủng mở rộng từ năm 1997.

Trước tình hình đó, Tổ chức PATH đã hỗ trợ tỉnh ta triển khai dự án tăng cường tỷ lệ tiêm vắcxin viêm gan B trong vòng 24 h đầu sau sinh phòng lây truyền vi rút viêm gan B từ mẹ sang con. Dự án được triển khai thực hiện từ tháng 11/2011 – 6/2013 với tổng kinh phí 250 triệu đồng. Dự án đã triển khai các hoạt động can thiệp như: tăng cường năng lực cho cán bộ thực hiện tiêm chủng, nâng cao chất lượng bảo quản của dây chuyền lạnh, vận động sự tham gia ủng hộ của cộng đồng. Riêng 6 tháng năm 2013, dự án đã tổ chức 12 lớp tập huấn cho 480 cán bộ các bệnh viện, phòng khám đa khoa khu vực, trạm y tế với các nội dung chính về tầm quan trọng của tiêm vắc sinh, quy trình thực hiện, hướng dẫn cấp cứu sốc phản vệ. Đồng thời, phối hợp giám sát 4 đợt tại phòng khám 21 huyện Lương Sơn, Bệnh viện đa khoa Cao Phong, Yên Thủy. Nhờ những biện pháp hỗ trợ đó, đến năm 2012, toàn tỉnh đã có 17.308 trẻ dưới 1 tuổi được tiêm vắcxin viêm gan B miễn phí (54% tiêm trong vòng 24 h đầu sau sinh), đạt 66% tổng số trẻ trong độ tuổi. 5 tháng năm 2013 đã có 4.186 trẻ được tiêm, đạt 71%.

Việc tiêm vắcxin viêm gan B cũng đứng trước nhiều khó khăn. Lực lượng tiêm chủng ở bệnh viện tuyến huyện, phòng khám đa khoa khu vực và tuyến xã rất mỏng, 100% kiêm nhiệm, hay biến đổi. Công tác tuyên truyền còn hạn chế, vẫn còn gia đình chưa hiểu được lợi ích của việc con em mình được tiêm vắcxin viêm gan B và lo ngại về sự an toàn. Kinh phí dành cho truyền thông ít. Việc bảo quản vắcxin ở một số xã vùng sâu, xa gặp khó khăn khi xảy ra sự cố mất điện kéo dài. Trong thời gian tới, việc tiêm vắcxin viêm gan B tiếp tục được triển khai thực hiện miễn phí tại tất cả các trạm y tế xã, phòng khám đa khoa, bệnh viện trên địa bàn tỉnh. Để đạt được hiệu quả cao, kinh nghiệm được Trung tâm YTDP tỉnh rút ra là cần đưa kết quả tiêm vào chỉ tiêu, kế hoạch hàng năm của các đơn vị trực tiếp tham gia và là một trong những nội dung giao ban của các đơn vị. Tăng cường sự phối hợp giữa hệ điều trị và hệ dự phòng. Quan tâm tập huấn kỹ thuật cho cán bộ tiêm chủng ở tất cả các tuyến. Áp dụng mô hình tiêm chủng phù hợp với tình hình thực tế ở từng địa phương. Duy trì thường cuyên công tác truyền thông. Thực hiện giám sát hỗ trợ tại các tuyến.

Xem thêm: triệu chứng bệnh gan

Tiêm hay không tiêm vắc xin viêm gan B cho trẻ trong vòng 24 giờ sau sinh

Các nhà khoa học tiếp tục tranh luận về việc tiêm hay không tiêm vắc xin viêm gan B cho trẻ trong vòng 24 giờ sau sinh.

Tiêm sớm, phòng bệnh tốt?

GS.TS Nguyễn Đình Bảng, nguyên Viện trưởng Viện Kiểm định vắc xin và sinh phẩm y tế quốc gia cho rằng, việc tiêm vắc xin viêm gan B cho trẻ sơ sinh trong 24 giờ sau sinh tiềm ẩn nhiều rủi ro. Bởi khả năng thích ứng của đứa trẻ với môi trường bên ngoài chưa có. Bởi trước đó, em bé nằm trong bụng người mẹ, được bảo vệ tốt bởi nhiệt độ, nước ối xung quanh. Khi vừa ra khỏi môi trường an toàn đó, trẻ tiếp xúc với môi trường bên ngoài (nếu nhà hộ sinh có nhiệt độ điều hòa thì tốt, nhưng ở những nơi không có điều kiện, vùng nông thôn, nhiệt độ lúc nắng nóng lên 39 - 40 độ), sự thích ứng của đứa trẻ khó khăn hơn, tiêm một kháng nguyên lạ vào cơ thể tăng nguy cơ phản ứng cho trẻ.

Trong khi đó, GS.TS Nguyễn Trần Hiển, Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, “Việc tiêm tiêm vắc xin viêm gan B trong vòng 24 giờ sau sinh là rất quan trọng vì nó sẽ phòng được 85-90% các trường hợp lây nhiễm vi rút viêm gan B từ mẹ sang con. Càng tiêm muộn, tỷ lệ này càng giảm đi”, khẳng định.

GS Hiển chia sẻ, ông rất lo lắng về nguy cơ sụt giảm tỷ lệ tiêm vắc xin viêm gan B 24 giờ đầu sau sinh như đã từng xảy ra năm 2007-2008, khi đó có khoảng 10 trẻ sơ sinh bị tử vong sau tiêm vắc xin này.

Liên quan đến 3 trường hợp sơ sinh tử vong sau tiêm vắc xin viêm gan B tại Quảng Trị, GS Hiển cho rằng, không có loại vắc-xin nào là tuyệt đối an toàn 100% nên vẫn có một tỷ lệ rất nhỏ có phản ứng nặng sau tiêm. Tiêm vắc xin là đưa vào cơ thể một kháng nguyên để kích thích cơ thể sản sinh miễn dịch chủ động để dự phòng bệnh. Hay đơn giản như việc sử dụng thuốc hay thực phẩm, tùy theo cơ địa của từng người mà có thể xảy ra một số phản ứng nặng hoặc nhẹ. Với vắc xin cũng vậy, phản ứng sau tiêm là nhẹ hay nặng tùy từng trường hợp và tùy loại vắc xin. Những trường hợp phản ứng hay gặp thường là sốt nhẹ, sưng, đau; tỷ lệ phản ứng nặng, gây nguy hiểm cho tính mạng, phải nhập viện thường sau tiêm chủng rất thấp, ít xảy ra. Phản ứng sốc nặng cũng có thể qua khỏi nếu được điều trị thích hợp. Tuy vậy cũng có nhiều trường hợp tử vong sau tiêm chủng vì một lý do khác như trùng hợp ngẫu nhiên với bệnh khác của trẻ tại thời điểm tiêm chủng.

Vắc xin viêm gan B được sử dụng tiêm cho trẻ sơ sinh tại BV đa khoa tỉnh Quảng Trị là vắc xin do Công ty vắc xin và sinh phẩm số 1 sản xuất. Vắc xin này được sử dụng bắt đầu được sử dụng từ năm 1997 tại một số tỉnh trong Chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia; từ năm 2003, vắc xin được sử dụng mở rộng ra các tỉnh trong cả nước. Từ năm 2007 đến nay, Công ty vắc xin và sinh phẩm số 1 đã cung cấp khoảng 4,5-5 triệu liều/năm trước khi sử dụng vắc xin Quinvaxem (tháng 6/2010) và 1,2 triệu liều/năm sau khi sử dụng vắc xin Quinvaxem.

Trẻ nhiễm vi rút viêm gan B rất nguy hiểm

Cùng quan điểm này, một chuyên gia về vắc xin tại Hà Nội cho biết, từ khi triển khai đã có chỉ đạo rất rõ, nằm trong chiến lược khống chế và tiến tới loại trừ bệnh việm gan B.

“Viêm gan vi rút B là một bệnh lý rất nguy hiểm. 80% trường hợp ung thư gan và xơ gan là liên quan đến mắc viêm gan B mãn tính. Trong khi đó, gánh nặng bệnh tật do viêm gan B ở Việt Nam rất nặng nề. Việt Nam nằm trong những nước lưu hành vi rút viêm gan B ở mức độ nặng (trên 8% là nặng), với tỉ lệ là 12-15%. Để đảm bảo tỷ lệ mắc viêm gan B ở trẻ em dưới 2%, chiến lược đầy đủ là phải tiêm đầy đủ 3 mũi, mũi đầu tiên trong 24 giờ đầu sau sinh”, chuyên gia này nói.

Chuyên gia này cũng cho rằng, do tỉ lệ mắc viêm gan B trong cộng đồng cao, nên kể cả bà mẹ không bị nhưng bé vẫn có thể lây ngang quá trình chăm sóc, tiếp xúc với nguồn bệnh, chứ không phải là mẹ không bị bệnh thì không cần tiêm ngay. Ở thời điểm này, nếu tiếp xúc với nguồn bệnh và bị lây thì 90% trở thành viêm gan B mãn tính rất nguy hiểm.

Đây không chỉ là quy định riêng của Việt Nam mà là chiến lược toàn cầu. Ở các nước có vấn đề viêm gan B nghiêm trọng đều phải thực hiện như thế. Ví như tại Mỹ, họ đã giảm được mức lây nhiễm viêm gan B ở trẻ sơ sinh dưới 2% thì không cần phải tiêm sớm do nguồn lây ít.

Theo PGS. TS Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), việc tiêm phòng cho trẻ là cần thiết. Nhưng với lứa tuổi sơ sinh, cần phải thận trọng và thăm khám kỹ càng cho trẻ trước khi tiêm. Vì nếu tiêm trong vòng 24 giờ đầu sau sinh, lại đúng trường hợp trẻ có bệnh lý kèm theo mà không được phát hiện thì rất nguy hiểm cho trẻ.

PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng Khoa Nhi Bệnh viện Bạch Mai, cho biết theo quy định của chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia, vắc-xin viêm gan B được tiêm cho trẻ trong 24 giờ đầu. Việc tiêm phòng là cần thiết, tuy nhiên, để bảo đảm an toàn, trước khi tiêm, trẻ cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám cẩn thận để khẳng định không mắc bệnh gì. Dù vậy, kể cả khi thăm khám, sàng lọc thì có những bệnh lý tiềm ẩn trong cơ thể trẻ cũng chưa chắc đã được phát hiện.

“Sinh ra khóc to, bú tốt, nhịp thở bình thường, da hồng là những dấu hiệu chứng tỏ trẻ khỏe mạnh nhưng sau 6-12 giờ có thể bị suy hô hấp. Hơn nữa, ngày đầu sau sinh, sức khỏe của trẻ diễn biến khó lường nên chưa thể nói rằng do vắc-xin hay do bệnh ngẫu nhiên của trẻ”, PGS Dũng nhận định.

Nguồn: Internet

Xem thêm: triệu chứng ung thư gan | điều trị ung thư gan

Khôi phụ thị lực nhờ tế bào gốc

Hội đồng nghiên cứu y học của Anh (MRC) ngày 21/7 thông báo các nhà khoa học nước này đã thành công trong nỗ lực khôi phục thị lực cho những con chuột bị mù. Đây được coi là bước tiến mới trong việc điều trị bệnh võng mạc trên người.

Nhóm nghiên cứu do nhà khoa học Robin Ali, thuộc Viện nghiên cứu về mắt - Đại học London và Viện mắt Moorfields, đứng đầu đã sử dụng tế bào gốc ở giai đoạn đầu, dễ bị thay đổi, lấy từ phôi thai chuột và cấy vào các ống nghiệm để chúng phát triển thành các tế bào nhận kích thích ánh sáng ban đầu hay còn gọi là các tế bào cảm thụ ánh sáng trong võng mạc.

Sau khi tiêm khoảng 200.000 tế bào trên vào võng mạc của các con chuột, các nhà nghiên cứu phát hiện một số tế bào đã "hòa nhập" tốt với các tế bào sẵn có trong võng mạc để khôi phục thị lực. Sau đó, các con chuột thí nghiệm được thử sức trong "mê cung nước" và kiểm tra bằng phương pháp đo thị lực để khẳng định chúng có phản xạ với ánh sáng.

Theo MRC, trong tương lai, tế bào gốc trong giai đoạn đầu sẽ là nguồn cung vô hạn tế bào nhận kích thích ánh sáng cho phẫu thuật võng mạc để điều trị bệnh mù ở con người.

Ở người, việc mất khả năng cảm nhận ánh sáng thường do các bệnh về mắt như viêm võng mạc sắc tố và bệnh thoái hóa điểm vàng do tuổi tác (AMD).

Trước đó, nhóm nghiên cứu của Anh này cũng phát hiện ra rằng, thị lực của các con chuột bị mù có thể được khôi phục bằng cách cấy ghép các tế bào nhận kích thích ánh sáng hay còn gọi là các tế bào hình que được lấy từ võng mạc của các con chuột khỏe mạnh.

Kết quả của nghiên cứu lần này đã tạo bước tiến mới vì các bộ phận được cấy ghép có các tế bào thần kinh cảm nhận ánh sáng khác nhau và chúng không thể được lấy từ các động vật khác. Thay vào đó, các tế bào này được phát triển trong phòng thí nghiệm và phát triển thành tế bào cần thiết nhờ kỹ thuật mới tái tạo hình dạng của võng mạc - kỹ thuật này được phát triển đầu tiên ở Nhật Bản.

Ông Ali cũng cho biết, trong nhiều năm gần đây, các nhà khoa học đã thành công với tế bào gốc và hướng chúng phát triển thành các loại khác nhau của tế bào và mô trưởng thành. Tuy nhiên, cấu trúc phức tạp của võng mạc đã gây khó khăn trong việc tái tạo trong phòng thí nghiệm.

Với kỹ thuật mới của Nhật Bản, bước tiếp theo sẽ là chắt lọc kỹ thuật này để có thể sử dụng các tế bào của con người trong các thử nghiệm lâm sàng.

Xem thêm: ghép tế bào gốc | công dụng tế bào gốc

Nhật bản cho phép sử dụng tế bào gốc đa năng trên người

Loại tế bào gốc này có thể phát triển thành bất cứ loại mô nào trên cơ thể. Trong 1 số trường hợp, chúng có thể biến thành khối u.

Chính phủ Nhật Bản hôm 20/7 đã cho phép các nhà khoa học nước này tiến hành thử nghiệm lâm sàng tế bào gốc đa năng (iPS) trên người lần đầu tiên trên thế giới để giúp khôi phục thị lực của những người bị bệnh về mắt nghiêm trọng.

Theo đó, Bộ Y tế Nhật Bản đã thông qua đơn xin phép cấy các mô võng mạc được tạo ra từ tế bào gốc đa năng cho một nhóm bệnh nhân nhằm điều trị căn bệnh thoái hóa điểm vàng liên quan đến tuổi tác.

Tuy nhiên, Bộ Y tế Nhật Bản cũng yêu cầu được cung cấp mọi thông tin liên quan đến chất lượng của những tế bào gốc được sử dụng trong quá trình thử nghiệm, bao gồm cả việc những mô được phát triển từ các tế bào này có thể biến thành khối u ác tính hay không.

Dự kiến, các nhà khoa học của Học viện Riken Kobe sẽ lựa chọn bệnh nhân để tiến hành thử nghiệm.

Tế bào gốc đa năng là loại tế bào có thể phát triển thành bất cứ loại mô nào trên cơ thể. Các nhà khoa học cho biết, trong một số trường hợp, chúng có nguy cơ phát triển thành các khối u ác tính.

Nguồn: Internet

Xem thêm: ghép tế bào gốc

Giải pháp mới điều trị viêm gan và bệnh xơ gan

Viêm gan vi rút B mạn tính là một căn bệnh nguy hiểm và có tỷ lệ mắc rất cao. Theo thống kê chính thức của Hội Gan mật Việt Nam thì nước ta có khoảng từ 15-20% dân số nhiễm bệnh. Tuy nhiên việc tiếp cận thuốc dieu tri viem gan đặc hiệu của bệnh nhân rất khó khăn do giá thành đắt, thời gian sử dụng kéo dài và có nhiều tác dụng phụ. Người bệnh thường không được điều trị hoặc tự điều trị bằng các thuốc đông dược theo kinh nghiệm nên hiệu quả không cao. Các biến chứng như xơ gan, ung thư gan đang ngày càng gia tăng. Trước thực trạng đó Hội Gan mật Việt Nam đã phát động phong trào “Toàn dân chung tay đánh gục vi rút viêm gan B” nhằm huy động nguồn lực xã hội hóa trong việc kiểm soát căn bệnh nguy hiểm này.

Các nhà khoa học trong nước cũng tích cực tìm kiếm các thuốc mới từ dược liệu để điều trị viêm gan. Nhiều cây thuốc được sàng lọc như Diệp hạ châu, Nhân trần, Bồ bồ, Mạ mân... có tác dụng mát gan giải độc tốt nhưng không chứng minh được tác dụng trên vi rút viêm gan B và C, cũng như chưa ngăn chặn được xơ gan tiến triển. 

Gần đây một nghiên cứu mới lần đầu tiên được công bố đã hé mở một giải pháp mà từ đó có thể tìm ra một thuốc điều trị vi rút viêm gan B mạn tính và xơ gan hoàn toàn từ thảo dược Việt Nam. Đó là việc kết hợp cây Cà gai leo với cây Mật nhân. 

Chế phẩm Giải độc gan Tuệ Linh có thành phần 250mg cao Cà gai leo và 250mg cao Mật nhân được thử nghiệm tại Viện Quân y Trung ương 108 cho thấy tác dụng làm âm tính vi rút viêm gan B và hạ men gan rất tốt. 

Được biết riêng cây Cà gai leo cũng là một cây thuốc đã được nghiên cứu bài bản và kỹ lưỡng tại Viện Dược liệu trung ương và cũng đã thử lâm sàng trên 60 bệnh nhân viêm gan B mạn tính cho kết quả rất tốt (giảm nồng độ vi rút mạnh, tỷ lệ âm tính cao, tất cả bệnh nhân dùng thuốc đều hồi phục sức khỏe nhanh, hết vàng da, mệt mỏi đau tức hạ sườn phải...). Đã có 4 luận án tiến sĩ riêng về cây này. Đặc biệt đề tài do TS. Nguyễn Thị Bích Thu – Viện phó Viện Dược liệu TƯ thực hiện đã chứng minh Cà gai leo ức chế sự tạo thành xơ. Tính cho đến thời điểm này đây là cây thuốc duy nhất giúp ngăn chặn sự hình thành và kìm hãm sự phát triển của các tế bào xơ gan. 

Việc kết hợp cây Cà gai leo với cây Mật nhân có thể là một định hướng của giới khoa học nước nhà vì cây Mật nhân cũng là một cây thuốc kinh điển trong dân gian dùng điều trị các bệnh về gan mật như vàng da, ăn uống không tiêu, suy nhược mệt mỏi. Đặc biệt cây Mật nhân giúp tăng sinh lý rõ rệt cho nam giới nhờ kích thích tổng hợp nội tiết tố nam testosterol, điều này rất quan trọng vì đa số những người mắc bệnh gan đều bị suy giảm chức năng sinh lý.

Xem thêm: triệu chứng viêm gan | triệu chứng bệnh gan